Đôi nét về Lê Lợi - Người Anh Hùng Xứ Thanh

 Ngay từ khi sinh ra, cuộc đời của vị Anh hùng dân tộc Lê Lợi đã nhuốm màu sắc tâm linh. Quan niệm dân gian người Việt vẫn thường cho rằng: Những người anh hùng, hào kiệt, xuất chúng thường mang những nét dị tướng, khác với người bình thường. Có lẽ, xuất phát từ quan niệm ấy nên khi truyền thuyết hóa nhân vật lịch sử Lê Lợi, dân gian đã miêu tả về ông bằng tất cả sự yêu mến, kính trọng, ngưỡng mộ. Truyền thuyết kể rằng: Cuối đời Trần, ở làng Cham, Thanh Hóa có bà Trịnh Thị Thương vì kịp thời cứu chữa cho vợ sơn vương đang trong cơn đẻ khó thoát cơn nguy kịch mà được sơn vương tặng cho một cái ấn để đền ơn. Đeo ấn suốt 9 năm thì bà thụ thai và sinh ra người con trai út. Khi cậu con trai út chào đời, ánh sáng đỏ đầy nhà, hương thơm bay khắp làng. Thuở nhỏ, cậu bé đã “tuấn tú khác thường, thần sắc tinh anh nghiêm nghị, mắt sáng, miệng rộng, mũi cao, vai trái có bảy nốt ruồi”. Tuổi trưởng thành “đi như rồng, ngồi như hổ, giọng nói như tiếng chuông lớn ngân vang, thông minh trí dũng vượt hẳn người thường, làm phụ đạo sách Khả Lam”. Người đó chính là Lê Lợi.

Lê Lợi sinh ra đã mang số phận đặc biệt, là người phải gánh vác mệnh trời. Điều này được thể hiện sâu sắc trong mô típ trao gươm và trả gươm thần độc đáo. Hai chữ “thuận thiên” được khắc trên lưỡi gươm bỗng rực sáng khi gặp Lê Lợi đã cho thấy tính chính nghĩa, sự ủng hộ của ý trời – lòng dân đối với cuộc khởi nghĩa. Câu nói của Lê Thận – người vớt được lưỡi gươm và trao nó cho Lê Lợi: “Như vậy là trời phó thác cho ông làm việc lớn, xin ông sớm phất cao cờ nghĩa. Lũ chúng tôi nguyện một lòng phò tá để cứu nước, cứu nhà” cũng chính là tấm lòng mà dân gian muốn tỏ bày cùng Lê Lợi.

Nhờ sự giúp sức của gươm thần, sau đại thắng quân Minh, Lê Lợi lên ngôi vua, lập nên vương triều Hậu Lê. Một hôm, vua Lê Thái tổ đi duyệt thủy quân ở hồ Tả Vọng bỗng thấy sóng gió ào ào, rồi một con rùa lớn nổi lên, nói vâng lệnh đức Lạc Long Quân lấy lại gươm báu. Vua hoàn trả gươm cho rùa vàng. Hồ Tả Vọng từ đấy đổi tên thành hồ Hoàn Kiếm. Truyền thuyết về Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn mở đầu bằng việc “trao gươm”, kết thúc bằng việc “trả gươm” quả là sáng tạo tài tình, tinh tế của dân gian, nhất là việc để cho Lê Lợi nhận gươm ở Thanh Hóa mà lại trả gươm ở Thăng Long. Điều đó cho thấy rất rõ ràng, những biến chuyển gắn với những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời vị vua này. Hai địa điểm, hai hoàn cảnh ấy cũng chính là hai sứ mệnh cao cả mà ông phải gách vác: sứ mệnh dẹp giặc cứu nước, cứu dân và sứ mệnh của một người làm vua trị vì giang sơn, xã tắc. Cái thâm sâu của trí tuệ dân gian nằm ở chỗ đó. Cái hay, sức hấp dẫn của văn học dân gian cũng vì thế mà nên.

<Nguồn> Báo Thanh Hóa