Xứ Thanh mảnh đất đầy ẩn số

 Xứ thanh mảnh đất anh hùng được biết đến với nhiều vị vua cũng như các vị anh hùng trải qua hàng ngàn năm lích sử. Với nhiều nét văn hóa và di tích được thế giới công nhân. Xứ thanh không những được người dân trong nước mà quốc tế biết tới rất nhiều . 

Theo GS Trần Quốc Vượng: “Xứ Thanh là vị trí địa - chiến lược, địa - chính trị, địa - văn hoá quan trọng của Việt Nam”. Xứ Thanh miền đất gợi về quá khứ hào hùng từ buổi bình minh của lịch sử dân tộc, một miền văn hoá nguồn cội. Lịch sử đã chọn xứ Thanh ở vào vị trí khá “đặc biệt” của đất nước. Là điểm cuối của Bắc Bộ và đầu Trung Bộ lại còn là vùng Tây Bắc nối dài, có rừng, có đồng bằng, có biển và những doi cát chạy dài. Ở vào vị trí mở, cửa ngõ vào Nam ra Bắc và cũng là điểm dừng chân trên đường hàng hải quốc tế. Chính những yếu tố về địa lý, tự nhiên đã đem đến cho mảnh đất này sự giao lưu, tiếp nhận và ảnh hưởng với các nền văn hoá khu vực và quốc tế.

Có thể nói xứ Thanh là một trong những cái nôi của những giá trị văn hoá phi vật thể của người Việt và của đồng bào các dân tộc thiểu số còn lưu lại đến ngày nay đậm nét. Trong kho tàng truyền thuyết, truyện cổ bắt gặp cây Thần như cây Si trong mo Đẻ đất đẻ nước của người Mường cành ngả ra tới đâu thành bản thành làng tới đó. Hệ thống các nhân vật khổng lồ như: Ông Bưng, ông Lau, ông Vồm, ụng Nưa... đội đá vá trời, khai sinh ra sông ngòi, ruộng đồng tươi tốt của người Việt; đó là ông Thu Tha bà Thu Thiên của người Mường; ải Lậc Cậc, Khăm Panh... của người Thái lập nên những chiến công và kỳ tích phi thường, sáng tạo ra muôn vật, dạy cách trồng trọt, truyền nghề, đánh đuổi kẻ thù bảo vệ cuộc sống...

Sông Mã, sông Chu không chỉ mang lại dòng nước mát lành và sa bồi tươi tốt cho những ruộng lúa, nương ngô mà trên dòng sông ấy đã ngân vang những câu ca thiết tha đằm thắm, chứa chan sâu nặng nghĩa tình về tình người và đất. Đồng bào các dân tộc thiểu số bao đời nay cư trú trên đôi bờ sông soi hình bóng núi có vốn trí thức văn hoá văn nghệ dân gian đặc sắc và phong phú như: Khặp (Thái), Xường, Đang, Bọ mẹng (Mường), Pả dung (Dao), hỏt Gầu (Mụng)... là lời ca phản ánh điệu hồn của họ với nhiều cung bậc tình cảm thiết tha mà đằm thắm.

Về văn hoá tín ngưỡng, xứ Thanh gần như hội đủ các tín ngưỡng và tôn giáo bản địa cũng như ngoại nhập. Tiêu biểu là thờ các vị anh hùng dân tộc, thờ thành hoàng, thờ đá, thờ cây, thờ mẫu... xuất hiện khá rõ nét. Đặc biệt nơi đây có các tôn giáo tín ngưỡng độc đáo như: Tục thờ thần Núi , thờ Mẫu Liễu Hạnh, Tứ vị Thánh Nương, Đông Hải Đại Vương, Thần Độc Cước với nhiều điểm thờ. Không nơi đâu như xứ Thanh lại xuất hiện Nội đạo An Đông được vua Lê, chúa Trịnh phong là nội đạo chính tông.

Người Việt với nhiều làn điệu dân ca phong phú và đặc sắc như: hát giao duyên, dân ca nghi lễ, hát đối đáp, hát ru ... ở miền quê nào cũng có. Sông Mã không chỉ chảy qua địa phận Thanh Hoá, song không ở đâu lại có điệu hò sông Mã diễn tả tình cảm của người dân lao động, của những đôi lứa yêu nhau như ở đất này: Câu hò ướt đẫm mồ hôi/ Bao đời vẫn đẩy trăng trôi với thuyền.

Việc bảo tồn và phát huy những giá trị văn hoá phi vật thể để phục vụ sự nghiệp CNH- HĐH đất nước trên quê hương xứ Thanh càng trở nên quan trọng và cấp thiết. Những giá trị văn hoá đặc sắc trải qua hàng nghìn năm đã góp phần hình thành và tạo nên tính cách con người xứ Thanh anh dũng, quật cường, vượt lên gian khó để chiến thắng thiên tai và các thế lực bạo tàn, song lại thấm đẫm tính nhân văn, giàu đức hy sinh vì nghĩa lớn, vì sự trường tồn của dõn tộc

Nguồn < Dân Trí >